درس علوم و فنون ادبی یکی از مهمترین و رتبهسازترین دروس اختصاصی رشته انسانی است. این درس با ضریب بالا در کنکور انسانی، تأثیر زیادی در رتبه نهایی داوطلبان دارد. بسیاری از دانشآموزان به دلیل گستردگی مباحث علوم و فنون، در مطالعه آن دچار مشکل میشوند؛ اما اگر روش مطالعه صحیح را بدانید، میتوانید به درصدهای بسیار خوبی در این درس دست پیدا کنید.
در این مقاله به بررسی کامل روش مطالعه علوم و فنون، نحوه یادگیری تاریخ ادبیات، عروض، قرابت معنایی و آرایههای ادبی میپردازیم.
اهمیت درس علوم و فنون در کنکور انسانی
علوم و فنون ادبی یکی از مهمترین دروس اختصاصی رشته انسانی محسوب میشود و نقش بسیار مهمی در رتبه کنکور دارد.
این درس ترکیبی از:
· تاریخ ادبیات
· عروض و قافیه
· قرابت معنایی
· آرایههای ادبی
است و برای موفقیت در آن باید برای هر بخش روش مطالعه جداگانهای داشته باشید.
بخشهای مختلف علوم و فنون
۱. تاریخ ادبیات
تاریخ ادبیات شامل:
· شاعران و نویسندگان
· آثار مهم ادبی
· سبکهای ادبی
· جریانهای فکری و ادبی
است.
این بخش بیشتر جنبه حفظی دارد و نیازمند مرورهای منظم است.
روش مطالعه تاریخ ادبیات
برای یادگیری بهتر:
· از رمزگذاری استفاده کنید.
· جدولهای خلاصه تهیه کنید.
· نویسندگان و آثار را دستهبندی کنید.
· مرورهای هفتگی داشته باشید.
برای مثال:
آثار ملکالشعرای بهار را میتوان با رمز «دستم» حفظ کرد:
· د = دیوان اشعار
· س = سبکشناسی
· ت = تاریخ تطور نظم فارسی
· م = مقالات علمی
هرچه رمزها شخصیتر و معنادارتر باشند، ماندگاری آنها بیشتر خواهد بود.
۲. عروض و قافیه
عروض یکی از مهمترین بخشهای علوم و فنون است که بسیاری از دانشآموزان در آن ضعف دارند.
در این بخش باید:
· وزن شعر را تشخیص دهید.
· ارکان عروضی را بشناسید.
· اختیارات شاعری را یاد بگیرید.
روش مطالعه عروض
برای یادگیری عروض:
· ابتدا اوزان اصلی را یاد بگیرید.
· هر روز یک یا دو بیت تقطیع کنید.
· وزن شعرها را با صدای بلند بخوانید.
· تستهای آموزشی فراوان حل کنید.
دانشآموزان معمولاً از دو روش استفاده میکنند:
روش شنیداری
تشخیص وزن شعر از طریق ریتم و آهنگ آن.
روش نوشتاری
تقطیع واژگان و استخراج وزن شعر.
بهتر است هر دو روش را تمرین کنید تا سرعت شما افزایش پیدا کند.
۳. قرابت معنایی
قرابت معنایی یکی از مهمترین بخشهای علوم و فنون است و هر سال تعداد قابل توجهی سؤال از این مبحث طراحی میشود.
روش مطالعه قرابت معنایی
برای موفقیت در این بخش:
· معنی دقیق ابیات را یاد بگیرید.
· مفاهیم پرتکرار را دستهبندی کنید.
· روزانه چند تست قرابت حل کنید.
· واژگان دشوار کتاب را حفظ کنید.
بهترین برنامه قرابت
روزانه:
· ۵ تا ۱۰ تست قرابت معنایی
· تحلیل کامل پاسخها
· یادداشت مفاهیم جدید
این روش به مرور باعث افزایش مهارت شما در تشخیص مفهوم ابیات خواهد شد.
۴. آرایههای ادبی
آرایههای ادبی یکی از رتبهسازترین قسمتهای علوم و فنون است.
هر سال بخش قابل توجهی از سؤالات علوم و فنون از این مبحث طراحی میشود.
مهمترین آرایهها
· تشبیه
· استعاره
· مجاز
· کنایه
· تضاد
· مراعات نظیر
· واجآرایی
· تلمیح
روش مطالعه آرایههای ادبی
برای یادگیری آرایهها:
· تعریف هر آرایه را یاد بگیرید.
· مثالهای متعدد بررسی کنید.
· تستهای آموزشی حل کنید.
· آرایههای مشابه را با هم مقایسه کنید.
به خصوص تستهای آرایه ترکیبی را جدی بگیرید؛ زیرا در سالهای اخیر سهم زیادی در آزمونها داشتهاند.
بهترین برنامه مطالعه علوم و فنون
روزانه
· ۵ تست قرابت
· ۵ تست آرایه
· یک بیت عروض
· مرور کوتاه تاریخ ادبیات
هفتگی
· یک آزمون جامع علوم و فنون
· مرور نکات اشتباه
· تکمیل خلاصهها
اشتباهات رایج دانشآموزان
بسیاری از داوطلبان این اشتباهات را مرتکب میشوند:
· حفظ کردن بدون مرور
· بیتوجهی به عروض
· تست نزدن در آرایهها
· مطالعه نامنظم قرابت معنایی
· نداشتن خلاصههای تاریخ ادبیات
سوالات متداول
آیا علوم و فنون درس حفظی است؟
خیر. فقط بخش تاریخ ادبیات حفظی است. سایر بخشها نیازمند تمرین و مهارت هستند.
برای علوم و فنون چند ساعت در هفته مطالعه کنیم؟
حدود ۴ تا ۶ ساعت مطالعه هفتگی برای اکثر دانشآموزان کافی است.
مهمترین بخش علوم و فنون چیست؟
آرایههای ادبی و قرابت معنایی معمولاً بیشترین سهم را در سؤالات دارند.
آیا میتوان در علوم و فنون درصد ۸۰ به بالا کسب کرد؟
بله. با برنامهریزی منظم، مرور مداوم و تستزنی مستمر کسب درصدهای بالا کاملاً امکانپذیر است.
جمعبندی
علوم و فنون ادبی یکی از مهمترین دروس تخصصی رشته انسانی است. موفقیت در این درس نیازمند مطالعه اصولی هر چهار بخش تاریخ ادبیات، عروض، قرابت معنایی و آرایههای ادبی است. اگر روزانه زمان مشخصی را به تمرین و مرور اختصاص دهید، میتوانید در این درس به درصدهای بسیار خوبی دست پیدا کنید و رتبه کنکور خود را به شکل چشمگیری ارتقا دهید.
